علامه طباطبایی
سه شنبه - 2017 اکتبر 17 - 27 محرم 1439 - 25 مهر 1396
ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 202196
تاریخ انتشار : 23 بهمن 1395 19:23
تعداد مشاهدات : 140

زندگینامه سید محمد عزالدین حسینی موسوی زنجانی

سید محمد عزالدین حسینی موسوی زنجانی (۱۳۰۰-۱۳۹۲ش)، مشهور به حاج آقا عزالدین زنجانی، مرجع تقلید، فیلسوف، مفسر و مدرس حوزه علمیه مشهد. سید عزالدین حسینی، از خاندان امام جمعه زنجانی بود و در حوزه علمیه زنجان، قم و نجف تحصیل کرد. او از شاگردان امام خمینی و از روحانیان حامی انقلاب اسلامی ایران بود و به همین دلیل بازداشت و تبعید شد. او همچنین از شاگردان نزدیک علامه طباطبائی به شمار می رفت. پس از پیروزی انقلاب اسلامی مدتی امام جمعه زنجان بود، ولی بعد از یک ترور نافرجام در سال ۱۳۵۹ زنجان را ترک کرد و تا آخر عمر در مشهدساکن شد.


سید محمد عزالدین حسینی موسوی زنجانی (۱۳۰۰-۱۳۹۲ش)، مشهور به حاج آقا عزالدین زنجانی، مرجع تقلید، فیلسوف، مفسر و مدرس حوزه علمیه مشهد. سید عزالدین حسینی، از خاندان امام جمعه زنجانی بود و در حوزه علمیه زنجان، قم و نجف تحصیل کرد. او از شاگردان امام خمینی و از روحانیان حامی انقلاب اسلامی ایران بود و به همین دلیل بازداشت و تبعید شد. او همچنین از شاگردان نزدیک علامه طباطبائی به شمار می رفت. پس از پیروزی انقلاب اسلامی مدتی امام جمعه زنجان بود، ولی بعد از یک ترور نافرجام در سال ۱۳۵۹ زنجان را ترک کرد و تا آخر عمر در مشهدساکن شد.

شرح خطبه حضرت زهرا (س)، مشهورترین اثر اوست. این روحانیشیعی، در حرم امام رضا(ع) مدفون است.

زندگینامه

سید محمدعزالدین حسینی موسوی در سال ۱۳۰۰ش) در شهر زنجان متولد شد. پدرش سید محمود حسینی زنجانی مشهور به امام جمعه، از علمای زنجان بود. این خانواده در سه قرن اخیر همواره مورد احترام و تاثیرگذار در منطقه زنجان بود که در طرد و دفع بابیت از زنجان نقش مهمی داشت. دوران دبستان را از کلاس چهار آغاز کرد. زبان فرانسه را از مهدی خان وزیری یاد گرفت. [۱]. بعد از گذراندن دوره مقدمات و سطح در زنجان به قم مهاجرت کرد و در درس اساتید حوزه قم شرکت کرد. مدت کوتاهی به نجف رفت.[۲]

سکونت در زنجان

بنا به درخواست پدرش از سال ۱۳۳۴ در زنجان مستقر شد و در اداره حوزه علمیه و رسیدگی به امور شرعی و اجتماعی به پدرش سید محمود امام جمعه کمک می کرد. از فعالان انقلاب ۵۷ ایران بود و چند بار زندانی و چند سال به مشهد تبعید شد[۳]. بعد از انقلاب دو سال امام جمعه زنجان بود و در اثر سوءقصد به جان وی زنجان را ترک کرد.[۴]

مهاجرت و سکونت در مشهد

وی پس از ترور به مشهد مهاجرت کردو تا روزهای آخر زندگی مشغول به تربیت شاگردان بود. عمده مقلدین وی را برخی از مردم و خصوصا بازاریان زنجان تشکیل می دادند. [۵] در ۲۴ اردیبهشت سال۱۳۹۲ در مشهد درگذشت. سید علی خامنه ای رهبر ایران نیز درگذشت او را تسلیت گفت. [۶] سید موسی شبیری زنجانی بر پیکر وی نماز اقامه کرد.[۷]

تحصیلات

سید عزالدین حسینی مقدمات، سطح و کمی از خارج را در زنجان خواند در زنجان به درس پدرش سید محمود حسینی و حسین دین محمدی رفت. سپس به شهر قم مهاجرت کرد. چهارده سال در درس سید محمد حجت کوه کمره ای، ده سال درس سید حسین طباطبایی بروجردی، و مدتی نیز در درس سید صدرالدین صدر، سید احمد خوانساری، رضی زنوزی تبریزی شرکت کرد. سید عزالدین حسینی مدت کوتاهی به حوزه نجف رفت و در درس سید عبدالهادی شیرازی، سید ابوالقاسم خویی و سید محسن حکیم حاضر شد.[۸]

ارتباط با سید روح الله خمینی

سید عزالدین حسینی از شاگردان اولیه امام خمینی در قم بود و در درس منظومه و اسفار او شرکت کرد.[۹] وی به مدت ۵سال از سید  روح الله خمینی یک دوره اسفار را فرا گرفت، در آن زمان با این که هنوز سید روح الله خمینی درمیان مردم چندان شناخته شده نبود، سید عزالدین از او به «حاج آقا روح الله» نام می برد، افکار او رامی ستوده ودرترویج آن می کوشید.[۱۰]

ارتباط با سید محمد حسین طباطبایی

سید عزالدین حسینی حکمت متعالیه را در درس سید روح الله خمینی، سید محمد حسین طباطبائی و مهدی مازندرانی تحصیل کرد. درس اسفار سید محمد حسین طباطبایی در قم با درخواست سید عزالدین و جمعی از همدوره ای های او تشکیل شده است و سید محمد حسین طباطبایی نخستین حواشی خود را بر  کتاب اسفار بر چاپ سنگی آن که متعلق به سید عزالدین بود نوشته است. این نسخه در گنجینه مخطوطات بیت حسینی نگهداری می شود.

جلسات مباحثات شبانه با حضور سید محمد حسین طباطبایی، که بعدا به جلسات اصول فلسفه و روش رئالیسم منتهی می شود، به  درخواست او و در منزل او در قم بنا گذاشته شده است. سید محمد حسین طباطبایی تبریزی، در آخرین مصاحبه تلویزیونی و در پاسخ به این سوال که کدام یک از شاگردانتان توانستند رابطه خاص استاد و شاگردی را با شما داشته باشند و به کدام یک در فلسفه اسلامی می شود اعتماد داشت، ابتدا از مرتضی مطهری و سپس از سید عزالدین زنجانی با عنوان «آقای امام زنجانی» و پس از آن از سه نفر دیگر نام برد. [۱۱]

خانواده حسینی و خامنه ای

بر اساس مطلبی که سایت آیت الله خامنه ای منتشر کرده است خانواده عزالدین حسینی با خانواده سید علی خامنه ای ارتباط دوستانه ای داشتند. سید محمود حسینی زنجانی -پدر سید عزالدین زنجانی- هرگاه به مشهد می رفت، با سید جواد خامنه ای -پدر سید علی  خامنه ای- دیدارهای منظمی داشتند. پس از انقلاب هم هرگاه سید علی خامنه ای به مشهد می رفت، با سید عزالدین زنجانی دیدار می کرد. محتوای جلسات قبل از انقلاب اگرچه سیاسی بود، اما بعد از انقلاب اغلب ادبی، عرفانی، تاریخی یا علمی بود. مثلاً درباره ی علما، فقها و بزرگان اطلاعاتی رد و بدل می شد.[۱۲] بر اساس گزارشی که خبرگزاری رسا منتشر کرده است سید عزالدین زنجانی در جلسه ای گفته است باید همه ملت ایران برای داشتن چنین رهبری-سید علی خامنه ای- سجده شکر بجا آورند.[۱۳]

تدریس

سید عزالدین دروس حوزوی را در حوزه های علمیه قم، زنجان و مشهد تدریس کرد و بیشتر از سی سال در حوزه علمیه مشهد به تدریسخارج فقه و اصول، تفسیر، کلام و عقاید و فلسفه مشغول بود و بسیاری ازفضلای حوزه و دانشگاه از دروس او بهره مند بوده اند و تعدادی نیز موفق به اخذ درجه اجتهاد از او شدند. از جمله شاگردان وی می توان به سید محمد حسینی فرزند وی اشاره کرد که اکنون صاحبرساله و ساکن مشهد است. [۱۴]

مرجعیت

سید عزالدین حسینی در سال ۱۳۵۴ رساله عملیه خود را با عنوان رساله جامع الاحکام در مشهد منتشر کردند و پس از درگذشت محمد علی اراکی رساله توضیح المسائل خود را در سال ۱۳۷۳ منتشر شد.[۱۵]

اساتید

اساتید او را اینگونه شمرده اند:[۱۶]

• سید رضا جوقینی.

• سید عبدالصمد غزالی.

• مختار فلسفی.

• یحیی مدرسی.

• علی رفاه.

• سید احمد مجتهدی.

• سید مجتبی موسوی (انگورانی).

• سید محمود امام جمعه.

• حسین دین محمدی.

• سید محمد حجت کوه کمره ای.

• سید حسین طباطبایی بروجردی.

• سید روح الله خمینی.

• سید محمد حسین طباطبایی.

• سید صدرالدین صدر.

• سید احمد خوانساری.

• رضی زنوزی تبریزی.

• سید عبدالهادی شیرازی.

• سید ابوالقاسم خویی.

• سید محسن حکیم.

آثار

شرح خطبه حضرت زهرا (س)

برای سید عزالدین حسینی زنجانی آثار زیر را شمرده اند:[۱۷]

• راه رستگاری، جستاری در باب اسلام وایمان.

• حکمت فاطمی، تلخیص «شرح خطبه حضرت زهرا (س)».

• منتخب رساله توضیح المسائل.

• مناسک حج وعمره مفرده.

• شرح خطبه حضرت زهرا (س).

• تفسیر سورهمبارکه حمد.

• مطارحات حول معیار الشرک فی القرآن.

• رساله جامع الاحکام.

• توضیح المسائل.

• معیار شرک درقرآن.

• شرح زیارت عاشورا.

فعالیت های سیاسی

در سال ۱۳۴۲ با مبارزات سیاسی با امام خمینی همراه شد و به ترویج مرجعیت سید روح الله خمینی پرداخت و دستگیر شد.[۱۸] مدتی در تهران همراه با برخی از جمله مرتضی مطهری، محمد تقی فلسفی، حسین لنکرانی، سید عبدالکریم هاشمی نژاد زندانی شد. از سال ۱۳۵۱ بخاطر اطلاعیه ای که سید عزالدین حسینی و تعدادی از علمای زنجان دعوت به مجلس ترحیم سعید محسن داده بودند از طرف ساواک مجبور به اقامت اجباری در شهر مشهد شد.[۱۹] سید محمد حسینی فرزندش می گوید درسال ۵۰۰ شاه به اوپک رفته بود و  دربازگشت به اصطلاح پیروزمندانه ازاوپک، عده ای روحانی به استقبال شاه رفته بودند. مرحوم ابوی ازاین روحانی ها درمنبر انتقاد کردند. همین انتقاد باعث شد ساواک مسئله را پیگیری و به دربارمنتقل کند و زمینه تبعید ایشان فراهم شود.[۲۰]

سید عزالدین در مشهد به مناسبت های مختلف اعلامیه می داد و در تظاهرات شرکت می کرد. در انقلاب ۵۷۷ ایران نقش فعالی داشت و خصوصا بخشی از مردم زنجان متاثر از وی بودند. [۲۱]

امامت جمعه زنجان

تصویری از آیت الله زنجانی هنگام سخنرانی در سالهای نخستین پیروزی انقلاب اسلامی ایران

پس از پیروزی انقلاب ۵۷ ایران به درخواست سید روح الله خمینی به زنجان برگشت [۲۲]و به امامت جمعه شهر زنجان منصوب شد و مدت دو سال در زنجان نقش موثر داشتند. سپس به مشهدبرگشت و فعالیت های علمی را در مشهد ادامه داد.[۲۳]

ترور ناموفق

در سال ۱۳۵۹بازگشت سید عزالدین حسینی در مقام امام جمعه شهر با مخالفت برخی روحانیون همراه شد. روابط نزدیک زنجانی با مهدی بازرگان، فشار ها را بیشتر کرد. سرانجام چند نفر وی را هنگام وضو گرفتن در حیاط به سوی او تیراندازی کردند آسیبی به  کسی نرسید، اما سید عزالدین زنجانی مجبور به ترک شهر و مهاجرت دائم به مشهد شد. بعد ها وی ترورکنندگان خود را بخشید و آن ها آزاد شدند. رهبر و مغز متفکر این ترور، یک دانشجوی ۲۲ ساله دانشکده کشاورزی زنجان به نام ابوالفضل نوری بود که دو سال و نیم بعد در جبهه های جنگ در حالی که از فرماندهان لشکر عاشورا بود شهید شد.[۲۴]

فعالیت های اجتماعی-فرهنگی

سید عزالدین زنجانی در دوران سکونت در زنجان در مسجد جامع زنجان (سید) اقامه نماز می کرد و برای مردم سخنرانی می کرد و  مراسم های مذهبی نیز با حضور او انجام می شد و خانه او نیز محل مراجعات مردم بود. بعد از سکونت در مشهد در مسجد امام صادق(ع) این شهر نماز اقامه می کرد و جلسه تفسیر قرآن برگزار می کرد و به پرسش های جوانان پاسخ می گفت.[۲۵] در سوابق فعالیت های فرهنگی سید عزالدین حسینی مدیریت حوزه علمیه زنجان، تأسیس کتابخانه جامع موسوم به کتابخانه حسینی، ساخت مساجد متعدد در زنجان و روستاهای تابعه نیز دیده می شود.[۲۶]

پانویس

1.  سایت اطلاع رسانی وارثون

2.  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله حاج آقا عزالدین زنجانی.

3.  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله حاج آقا عزالدین زنجانی

4.  پایگاه اطلاع رسانی وارثون.

5.  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله حاج آقا عزالدین زنجانی.

6.  سایت اطلاع رسانی آیت الله خامنه ای.

7.  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله حاج آقا عزالدین زنجانی

8.  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله حاج آقا عزالدین زنجانی.

9.  پایگاه اطلاع رسانی ایت الله حاج آقا عزالدین زنجانی

10.  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله سید محمد حسینی زنجانی.

11.  [ پایگاه اطلاع رسانی آیت الله حاج آقا عزالدین زنجانی.]

12.  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله خامنه ای.

13.  خبرگزاری رسا.

14.  سایت اطلاع رسانی آیت الله حاج آقا عزالدین زنجانی

15.  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله حاج آقا عزالدین زنجانی.

16.  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله حاج اقا عزالدین حسینی زنجانی

17.  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله حاج آقا عزالدین زنجانی

18.  بیات،انقلاب اسلامی در زنجان، ص۲۰۱.

19.  بیات،انقلاب اسلامی در زنجان، ص۲۱۵.

20.  روزنامه خراسان،۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۳.

21.  سایت اطلاع رسانی آیت الله حاج آقا عزالدین زنجانی.

22.  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله خامنه ای.

23.  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله حاج آقا عزالدین حسینی.

24.  سایت اطلاع رسانی شخصیت نگار.

25.  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله حاج آقا عزالدین حسینی.

26. شبکه اجتهاد.

 

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :

درباره علامه محمد حسین طباطبایی

علامه طباطبائی، فیلسوف، عارف، مفسر قرآن، فقیه و اسلام شناس قرن بود. مظهر جامعیت، اوج اندیشه، بلندای معرفت، ستیغ صبر و شکیبایی و سینه سینای اسرار اولیای الهی بود. زمین را هرگز قرارگاه خود نپنداشت؛ چشم به صدره المنتهی داشت و سرانجام در بامدادی حرن انگیز چهره از شیفتگان و مریدان خود مستور ساخت و آنان را که از شهد کلام و نسیم نگاه و فیض حضورش سرمست بودند در حسرتی ابدی باقی گذارد.
allameh@allametabatabaei.ir
021-81202451
تهران، بلوار کشاورز، خیابان شهید نادری، نبش حجت دوست، پلاک 12